خانه هنری در حاشیه بررسی مقوله جدایی در سینما

در حاشیه بررسی مقوله جدایی در سینما

هامون
هامون

هامون تجلی سرگشتگی نسل دیروز و امروز

هامون فیلمی اجتماعی و سورئالیستی است که به کارگردانی داریوش مهر جویی در سال ۱۳۶۸ساخته شد از بازیگران اصلی و معروف آن می توان به خسرو شکیبایی وعزت الله انتظامی،فتحعلی اویسی و بیتا فرهی نام برد این فیلم رنگی و مدت زمان آن ۱۲۰دقیقه است .

فیلم هامون به کشمکش هایی که بین یک زوج است می پردازد .این فیلم به دغدغه های جوانان روشنفکر بعد از انقلاب می پردازد مهرجویی خود می گوید :داستان این فیلم با الهام از بوف کور صادق هدایت نوشته شده است .

گروهی بر این باورند که مهرجویی با نام فیلم، تمام حرفهای خود را می زند و هدف و محتوای فیلم را خودش مشخص می کند و به مخاطب ارئه می دهد.هامون یعنی بیابان ،یعنی وضعیتی که انسان در آن گم شده است که بسیار هراس آور است .

این فیلم داستان سرگشتگی و حیرت طبقه تحصیلکرده و روشنفکر این مملکت بود که در دهه های  گذشته به حاشیه ترین نقطه جامعه رانده شدند .

خسرو شکیبایی در یک بازی ماندگار نقش حمید هامون روشنفکری را بازی می کند که در حد یک ویزیتور لوازم پزشکی سقوط می کند هامون روایت اشتباهات و ناکامی های روشنفکران ایرانی است هامون نماینده گروه نسل اول است که در خانواده سنتی وشرقگرا ودر مقابل او همسرش است که از خانواده متمول و غربگرا است .

در روابط هامون وهمسرش همیشه روابطی کلی حاکم است یعنی مهشید نقاشی،سنت شکن و غرب گرا و هامون نویسنده ای عارف پیشه وشرقگرا است .

هامون اثر انگشت مهرجویی در سینما

داستان هامون ،داستان آن دسته از افرادی است که با ژست و تیپ روشنفکرانه به دنبال راه تازه ای برای رسیدن به رهایی و آزادی نفس و زهد وریاضت هستند که می توان گفت: آنها راه اشتباه را رفته اند وراهی جزءچاپلوسی وظواهر ورفتاری سمبلیک به چیزی دست نیافته اند این فیلم از جمله فیلم هایی است که بحثهای زیادی در مورد آن صورت گرفت تا جایی که برخی هاآن را متهم به عرفانهای دروغین کردند وبعضی دیگر را سرشار از معنویت یافتند .

این فیلم از ابتدا تا انتها فضایی کابوس گونه و وهم ناک و رویا گونه و خیالی دارد فضایی که مدام بین خواب و رویا و واقعیت و گذشته در حال رفت و آمد است .هامون پی در پی در جستجوی لایه های درونی شخصیت خود است که دائم شکست می خورد این فیلم با مفاهیم چند لایه اش توانست جایزه بگیرد .

هامون شخصیت پیچیده ای دارد که هنوز می توان ابعاد پیچیده ای را در آن روانشناسی کرد او یک کارکتر تکرار نشدنی در سینمای ایران است برای همین همیشه از او به عنوان نمونه ای از شخصیت پردازی در سینمای ایران یاد می شود هامون در باره نسلی است که رفتارهایش با نسل امروز تفاوتهای بسیاری داشت از همان ابتدای فیلم می فهمیم که هامون در مورد قابلیت هایش و اصولا آنچه که می خواهد با تردید مواجه است اما هر چه در در فیلم پیش می رویم جلوه کاریکاتوری حمید هامون کاهش می یابد و او کم کم‌در همان مسیری گام بر می دارد که به آن هسه می گویند یعنی مسیر خود یابی وبه حقیقت درون خویش رسیدن .

فیلم از نظر ساختاری ،برشهای کوتاه از زندگی حمید هامون است که مانند پازل در کنار هم قرار می گیرد این فیلم تنها رئال نیست بلکه زندگی کابوس گونه و دلشوره های حمید هامون را هم به تصویر می کشد.

همسر هامون (مهشید)دچار از خود بیگانگی شده او نمونه یک زن تحصیلکرده ،از طبقه متوسط و مدرن ایرانی است که بین ارزشهای سنتی و مدرن معلق مانده است در این میان هویت باختگی قشر طبقه متوسط مدرن،از خود بیگانگی روشنفکرانتضاد بین سنت و مدرنیته ،نقد وضعیت اجتماعی حاکم ،عدالت خواهی و در نهایت جدال ایمان و عشق از مهمترین درونمایه های فیلم هامون است .

بدون شک در این فیلم می توان فهمید که مهرجویی ،هامون را از دل چه پس زمینه های سیاسی و فلسفی توانسته بیرون بکشد همچنین به بعضی از مشکلات فیلم هامون می توان به فلاش بک‌های متعدد ،تغییرات پی در پی سکانس ها ،زوم های سریع و حرکات پر شتاب شخصیت ها اشاره کرد .

حال سئوال اینجاست که چرا هامون بعد از این همه سال باز هم پر طرفدار است هنوز بین قشر تحصیلکرده و روشنفکر جایگاه خاصی دارد .

نسل خورشید / اعظم علی پور

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست − نوزده =