خانه اجتماعی نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی

نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی

نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی و تزریق اطلاعات
نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی و تزریق اطلاعات

نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی و تزریق اطلاعات

نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی و تزریق اطلاعات از ابتدایی ترین و ساده ترین شکل ممکن تا پیچیده ترین و پیشرفته ترین نوع امری غیرقابل انکار است. از عصر کتیبه های باستانی تا دوره جارچیان و نقالان و سپس عصر اختراع دستگاه چاپ و تولید انبوه کتاب تا دوره اختراع رادیو ، تلویزیون و در نهایت ماهواره و اینترنت، رسانه ها همواره در تلاش بوده اند تا مفهومی را به مخاطب القاء کنند؛ البته باید در اینجا یادآور شد که پیام رسانه ها گاه می تواند مثبت و گاه می تواند منفی باشد و هدف از این نوشتار نفی نقش سازنده ی رسانه ها در توسعه فرهنگیاجتماعی جوامع نیست اما آنچه در بین تمام رسانه ها مشترک است اهتمام در جهت تاثیر گذاری بیشتر روی گیرندگان پیام یا مخاطبان است.

پس با نسل خورشید همراه شوید …

نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی همراه با جلوه نمایی متفاوت

برخی رسانه ها البته برای القاء مفاهیم موردنظر خود به هر راهی متوسل می شوند و می کوشند تا با ابزارهایی خاص و بدون اینکه مخاطب متوجه باشد پیام خود را آنگونه که مایل هستند انتقال دهند.

چنانچه در همین رابطه تنها با تغییر یک زاویه دوربین ، تغییر یک اندازه نما و یا تغییر در پس زمینه ، نور پردازی و مواردی از این نوع به راحتی می توانند شخصیتی متفاوت از یک شخص و یا روایتی دگرگون از یک حادثه یا رویداد را ارائه کنند و این در حالی است که مخاطب عام که اطلاعات هنری ، سینمایی و یا تلوزیونی اندکی دارد شاید به هیچ عنوان متوجه نشود که چگونه با همین ترفندها می توان یک فرد لاغر اندام را چاق، یک فرد ترسو را با ابهت و یا یک فرد آزاداندیش را دیکتاتور و خشن نشان داد که این همان نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی است …

نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی به کمک تدوین اطلاعات
نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی به کمک تدوین اطلاعات

نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی به کمک تدوین اطلاعات

البته در کنار آنچه که گفته شد باید به نحوه در کنار هم قرار گرفتن تصاویر و یا همان جادوی تدوین نیز اشاره کرد؛ چنانچه در همین رابطه «لف کلوشف» نظریه پرداز و فیلمساز برجسته روس حدود یک قرن پیش با آزمایشی نماهایی یکسان و خنثی را در کنار سه شی یا شخص قرار داد و به این صورت نشان داد که در کنار هم قرار گرفتن یک نمای ثابت در کنار سه نمای گوناگون معناهای مختلفی را در ذهن مخاطب ایجاد می کند …

در این مورد البته می توان مثالهای تاریخی گوناگونی را مطرح کرد؛ چنانچه هیتلر در فیلم «پیروزی اراده» اثر رنی ریفتشتال کارگردان آلمانی بسان قهرمانی که از آسمان برای نجات آلمانی ها هبوط کرده است به تصویر کشیده شد اما با تدوین دوباره همان فیلم توسط یک فیلمساز انگلیسی تصویر مضحکی از هیتلر به نمایش درآمد.

با این همه امروزه معروف‌ترین و ملموس ترین نمونه ی حاضر در زمینه تاثیر گذاری رسانه ای ( و به ظن بسیاری سلطه رسانه ای ) هالیوود است که به عنوان بزرگترین تولید کننده فیلم و محصولات سینمایی ، انیمیشنی و … طیف گسترده ای از مخاطبان را در سرتاسر دنیا تحت تاثیر خود قرار داده است.

رسانه ؛ کارخانه شکلات سازی !

با این پیشینه بدیهی است که بسیاری از رسانه امروزه از توان و انرژی خود در راستای القاء سیاست ها و ایدئولوژی های خاص خود به مخاطبان بهره گیرند واین در حالی است که مقاصد پنهان اغلب آنچنان با ظرافت عرضه می شوند که گویا ماده ای در بستری از شکلات و با بسته بندی شکیل در اختیار مخاطب قرار داده شده است و به این ترتیب شاید عنوان کارخانه شکلات سازی ؛عنوان چندان نابه جایی برای این موضوع نباشد.

با این همه اما علیرغم تلاش حداکثری رسانه ها برای تاثیر گذاری بیشتر بر مخاطبان و تسلط بیشتر بر افکار عمومی ، امروزه نمی توان مخاطبان را افرادی منفعل و پذیرا جهت هر پیامی دانست.

نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی البته علمی جدید به شمار می آید که تا پیش از جنگ جهانی اول به صورت جدی صورت نگرفته بود.

اما همزمان با رشد شتابان وسایل ارتباط جمعی در خلال دو جنگ جهانی اول و دوم و تبلیغات گسترده کمونیست ها و سپس نازی ها که منجر به قدرت رسیدن سیاست مداران پوپولیستی چون لنین ، هیتلر و موسیلینی در فاصله سه دهه شد، ضرورت پژوهش در خصوص تاثیر رسانه ها شکل جدی تری به خود گرفت و بر همین اساس پژوهش گران و جامعه شناسان به تحقیق در زمینه نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی پرداختند.

رسانه و تزریق محتوا به ذهن افراد

پژوهش های ابتدایی البته پیام گیران را غیر فعال، بی دفاع و منفعل در برابر پیام های ارسالی و یا تبلیغات رسانه ها توصیف می کردند و بر همین اساس یک پژوهشگر حوزه ی تبلیغات و رسانه به نام «سرژ چاکوتین» در اثر معروفش تحت عنوان «تبلیغات وسیله ای برای تجاوز به انسانها» از تبلیغات به عنوان راز موفقیت نازی ها یاد می کند و همچنین نظریه ی «تزریق محتوا» را مطرح می کند که بر پایه آن مخاطب فردی منفعل در برابر رسانه ها در نظر گرفته شده است که رسانه ها بسان فردی که در بیمارستان مورد تزریق قرار گرفته است، محتوای پیام رسانه ای را به او تحمیل می کنند.

اعتیاد به شبکه های اجتماعی و نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی
اعتیاد به شبکه های اجتماعی و نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی

نظریه ی تزریق محتوا ؛ مخاطب منفعل در برابر رسانه ها

این نظریه که البته تحت عنوان «ارتباط گلوله ای» نیز شناخته می شود سعی دارد با استفاده از تشابه مقوله شلیک الکترونها به داخل لامپ که باعث روشنایی می شود، انفعال پیام گیران را در برابر شلیک امواج رسانه ای نشان دهد. با این همه اما پژوهش های بعدی بر انفعال حداکثری مخاطبان در برابر رسانه ها صحه نگذاشت و این موضوع را در این قالب که پیام گیران همواره تحت تاثیر رهبران فکری هستند، مشروط ساخت ؛ چنانچه در همین رابطه «پل لازارسفلد» از پژوهشگران برجسته ارتباط جمعی در قرن بیستم تاثیر پذیری مخاطب از رسانه ها را مقوله ای دو مرحله ای عنوان کرد که در مرحله نخست رسانه ها با ارسال پیام هایی رهبران فکری را تحت تاثیر قرار داده و در مرحله دوم آنها این عقاید را با تفسیر و تحلیل خود در میان اطرافیان خود نشر و بسط می دهند.

نظریه شرام ؛ فرآیند n مرحله ای ارتباطات

در تکمیل این پژوهش ها اما کمی بعدتر مشخص شد که در تاثیرگذاری نقش رهبران فکری مبالغه صورت گرفته و گروه های کوچکتری نظیر دوستان و همکاران و خانواده ها نیز در فرآیند انتقال یا تاثیرگذاری پیام ها بسیار موثر هستند؛ به این ترتیب فردی به نام «ویلیام شرام» با اصلاح نظریه ی دو مرحله ای لازارسفلد از فرآیند n مرحله ای ارتباطات سخن گفت و با بیان اینکه گروه های اجتماعی خود به نوبت می توانند تحت تاثیر گروه های دیگری باشند فرآیند ارتباطی را نه دو مرحله ای بلکه n مرحله ای توصیف نمود.

تاثیر شبکه های اجتماعی و نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی
تاثیر شبکه های اجتماعی و نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی

عصر امروز ؛ پایان نظریه ی تزریق پیام

اما امروزه با گذشت چند دهه از پژوهش های اولیه در خصوص نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی و با رشد کم نظیر وسایل ارتباط جمعی و به ویژه با شکل گیری اینترنت ، شبکه های اجتماعی و فراگیر شدن گوشی های هوشمند ، ضمن اینکه دیگر نمی توان مخاطب را منفعلی بی اراده در برابر رسانه ها تصور کرد، بلکه باید از نقش فعالانه و تاثیرگذاری بی مانند شهروندان در انتقال و تولید پیام از کف جامعه و با ابتدایی ترین وسایل ارتباطی سخن گفت.

مقوله ای که از یکه تازی موسسات و بنگاه های حرفه ای رسانه ای در عرصه انتقال پیام بر پایه ی مدل از بالا به پایین کاسته است. هم اکنون تولید و انتقال پیام ، در قالب مدلی مشارکتی و چند سویه شکل گرفته است که با هر تصویر یا ویدئو از بطن جامعه و یا با هر کامنت و دیدگاهی از جانب شهروندان شکل دیگر به خود می گیرد که این البته خود دلیلیست بر پایان عصر نظریه ی تزریق پیام.

نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی در عصر حاضر

با این همه اما علیرغم آنچه که گفته شد همچنان نقش رسانه ها در تاثیر بر افکار عمومی امری قابل توجه است به ویژه آنکه بسیاری از موسسه های رسانه ای از یک سو با بهره گیری از ابزارهایی چون شبکه های اجتماعی و همچنین فیلم ها و عکس های ارسالی شهروندان از پیشرفت های ارتباطی بهترین بهره برداری را انجام می دهند و از طرف دیگر هر روز با پیشرفت تکنولوژی ، از ترفندی جدید جهت القاء مطالب به مخاطبان خود بهره می گیرند.

اکنون بی تردید کار رسانه هایی که قصد تسلط بر افکار عمومی را دارند، در برخورد و تاثیرگذاری بر مخاطبانی که خود فعالانه به رصد جامعه مشغول هستند سخت تر شده و این معجزه شهروندانی است که اکنون هریک از آنها صدا و تصویر جامعه خود هستند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

13 + 16 =